4 Kas 2014

Nedir Bu Psikomotor Gelişimi?


Çocukların motor becerileri gelişsin diye bir dünya aktivite yapıyoruz.Valla her ay ne bulup ne yaptıracağim diye akla karayı seçiyorum hedef haline getirdim bu ay bu ,şu ay bu diye kendime yol haritası çiziyorum resmen.Ela nın her ay dönemi gelince bir sayfa liste yapıyorum desem yalan olmaz.

Herşey gelişimini desteklemek için.Motor gelişimi için diyoruz da peki nedir bu motor gelişimi?

Motor kelimesi anlam olarak ‘hareket’i ifade eder. Dünyaya gelen her birey, daha anne karnında iken fiziksel olarak gelişmeye başlar. Dünyaya geldiğinde de bu gelişim hızlanarak devam eder. Önceleri refleks olan bu hareketlerin bazıları, refleks olarak ömür boyu devam ederken, bazıları da zamanla organların bilinçli olarak kullanılması ile motor becerilere dönüşür. Nefes alıp vermek ya da göz kırpıştırmak ömür boyu bireyin istemi dışında da olsa devam eden refleksif hareketlerdir. Oysa tek ayak üzerinde sekmek ya da kâğıt kesmek, organların kullanımının bilinçli olması ile yapılan eylemlerdir ve ‘psikomotor gelişim’ içinde değerlendirilirler.
Psikomotor gelişim, yaşam boyu devam eden ‘motor’ becerilerde ortaya çıkan davranışların kontrol altına alınması sürecidir. Söz konusu olan davranışlar; duyu organları, zihin ve kasların birlikte çalışması ile ortaya çıkar. Bir anlamda bu davranışların kontrol altına alınmasını sağlayan süreç, ‘psikomotor gelişim’i ifade eder.
Psikomotor gelişim, fiziksel büyüme ve merkezi sinir sisteminin gelişimine paralel olarak organizmanın isteme bağlı hareketlilik kazanması olarak tanımlanır. Motor gelişim farklı değişikliklere uğrasa da bireyin tüm yaşamı boyunca devam eden bir süreçtir. Motor gelişim, düzenli bir sıra izler.
Büyük kas motor becerileri, aynı zamanda ‘kaba motor beceriler’ veya ‘geniş kasların kullanılması’ diye de anılmaktadır. Emekleme, ayakta durma, yürüme, koşma, salınım, dönme, yuvarlanma, zıplama, denge gibi hareketler üzerindeki kontrolü anlatmak için kullanılmaktadır.
Küçük kas motor gelişimi ise; aynı zamanda ‘ince motor becerileri’ olarak da adlandırılabilmektedir. Eli ve ayağı kullanma becerileri ile nesne becerilerini kapsar. Tutma, kavrama, yazma, yırtma, çizme, yapıştırma, kesme gibi beceriler örnek olarak gösterilebilir. Bir çocuğun makasla kağıt kesebilmesi, ipe boncuk dizmesi, çatalla zeytin yiyebilmesi, kalemle geometrik şekiller çizebilmesi ince motor becerileri ile alakalıdır.
Gallahue (1982), motor gelişimini çocukluk dönemi ile sınırlayarak incelemiş ve kuramını piramit modeli ile açıklamıştır. Bu modele göre her bir motor gelişim dönemi, bir diğerinin üzerine kurulur. Piramidin temeli, refleksif hareketler dönemini göstermektedir. Bu dönemi, ilkel hareketler dönemi ve temel hareketler dönemi takip eder. Piramidin tepe noktasını spor hareketleri dönemi oluşturur.
REFLEKSİF HAREKETLER DÖNEMİ (0–1 YAŞ)
Refleks “dıştan gelen bir uyarı sonucu doğan, irade dışı fiziksel yanıt” olarak tanımlanmaktadır. Yeni doğan, dünyaya pek çok refleksle gelir. Bebek, bu refleksleri isteyerek yapmakta; hareketlerini kontrol altına alamamaktadır. Bu reflekslerden bazıları, bebek büyüdükçe ve isteyerek yaptığı hareketler arttıkça ortadan kaybolur. Bazılarına ise yetişkin döneminde de rastlanabilir. Örneğin ani ışığa gözlerin tepki vermesi gibi. Yeni doğan bebeğin en bilinen ve en sık rastlanan bazı refleksleri emme ve kavrama refleksleridir. Bir bebeğin avuç içine dokunduğunuzda hemen dokunduğunu cismi ya da elini kavrar. Eline bir şey verdiğinizde direk ağzına götürüp emer.
Refleksler, çocuğun ilk bilgi edinme kaynaklarıdır. Bebek için koruyucu ve arama/emme refleksleri gibi yiyecek sağlayıcı özellik taşırlar. Sinir sisteminin olgunlaşmasıyla refleksler, yerlerini istemli davranışlara bırakır. Yaptıkları hareketler bir amaca yöneliktir; ancak kaba ve kontrol dışıdır. Mesela bebek, bir nesneyi yakalamak istediğinde tüm gövdesinin katıldığı kaba bir hareket yapar. Yaşamın ilk yılında motor gelişimin dönüm noktaları oturma, emekleme, desteksiz yürüme, bağımsız yürümedir. Bu dönemdeki ayrıntılı gelişim noktaları aşağıdaki gibidir:
* Başını, bir taraftan diğer tarafa çevirir. (1hafta)
* Yüzüstü durumda iken başını kısa süre kaldırabilir. (1 ay)
* Yüzüstü durumda göğsünü kısa süre kaldırabilir. (2 ay)
* Başını, aniden kaldırıp düşürse bile oturur durumda başını dik tutabilir. (2 ay)
* Görme alanı içindeki bir nesneye kolunun tüm hızı ile vurur; fakat isabet ettiremez. (3 ay)
* Destekle oturabilir, sırtı dengesizdir. (4 ay)
* Karın üzerinden yana ya da arkaya yuvarlanabilir. (4 ay)
* Görsel alanı içindeki nesneyi takip edebilir. (4 ay)
* Gözlerini uzaktaki ya da yakındaki nesne üzerine sabitleyebilir. (4 ay)
* Nesneye uzanabilir ve kavrayabilir. (5 ay)
* Aşina olduğu nesneleri tanır. (5 ay)
* Mama sandalyesi üzerinde kolayca oturur. (6 ay)
* Sallanan nesneleri kavrar. (6 ay)
* Nesneyi bir elinden diğerine geçirir. (6 ay)
* Desteksiz oturur. (7 ay)
* Erişme alanı dışındaki nesnelere ısrarla uzanır. (7 ay)
* İlk bloğu eline aldıktan sonra ikinciyi alır. (7 ay)
* Kendi kendine oturma durumuna geçer. (8 ay)
* Yardımla ayakta durur. (8 ay)
* Mobilyalara tutunarak ayakta durur. (9 ay)
* Ayakta durma pozisyonundan oturma durumuna geçebilir. (9 ay)
* Fincanı tutabilir ve içindeki sıvıyı içebilir. (9 ay)
* Yukarı tırmanabilir, çevresinde dönebilir. (9 ay)
* Elleri ve dizleri üzerinde emekler. (10 ay)
* Mobilyalara tutunarak sıralar. (10 ay)
* Her iki elinden tutulursa yürür. (10 ay)
* Basit sözcüklere ve yönergelere tepki verir “dokunma, oyuncağı bana ver vb.” (10 ay)
* Tek elinden tutulursa yürür. (11 ay)
* Çömelir ve eğilir. (11 ay) 
İLKEL HAREKETLER DÖNEMİ (1–2 YAŞ)
Bu döneme ait hareket yeteneklerinin gelişmesi, hem çevresel faktörlere hem de olgunlaşma faktörlerine bağlıdır. Olgunlaşma, hareket yeteneklerinin bir sıra izlemesini sağlar. Çevresel faktörler ise hareket yeteneklerinin ortaya çıkış hızını düzenlerler. İlkel hareketler döneminin üç temel ögesi; denge, yer değiştirme ve el becerileridir. Becerili el hareketleri, çeşitli beden bölümleri arasında koordinasyon gerektirir. En temel üç hareketi, uzanma, yakalama ve bırakma olarak incelenmiştir. Bu dönemin başlıca motor gelişimleri aşağıdaki gibidir.
* Emekleyerek merdiven çıkar. (13-24 ay)
* Taklit ederek top yuvarlar. (13-24 ay)
* Çubuğa 4 halka geçirir. (13-24 ay)
* Modele bakarak 3 küple kule yapar. (13-24 ay)
* Merdivenlerden geriye doğru emekleyerek iner. (13-24 ay)
* Çömelir, ayağa kalkar. (13-24 ay)
* Eğilerek yerden nesneleri alır. (13-24 ay)
* 4 küpten kule yapar. (17-24 ay) 
TEMEL HAREKETLER DÖNEMİ (2-6 YAŞ)
Yaşamın ikinci yılından başlayarak yedinci yılına kadar geçen süre temel becerilerin kazanıldığı dönemdir. Tüm çocukların ortak özellik taşıması ve yaşam için gerekli beceriler olduğundan ‘temel beceriler’ ismini almıştır. Bunlar koşma, atlama, sıçrama, sekme, yakalama, fırlatma, topa ayakla vurma gibi hareketlerdir. İki yaşından sonra temel hareketler kaba bir şekilde ortaya çıkar. Önce çocuk, kendi bedeninin hareket becerisini anlamak ve bunu denemek için çaba gösterir. Daha sonra bedeni üzerindeki kontrolü ile hareketlerini daha uyumlu ve kontrollü yapmaya başlar. Dönemin sonlarında ise çocuk, uyumlu ve kontrollü gelişmiş hareketlerini mekanik yönden etkili olarak gerçekleştirir. 5-6 yaş döneminde temel beceriler olgunlaşmış olarak görülür.
Çocuğun olgunlaşmasında iyi bir öğretim verilmesi, cesaretlendirilmesinin ve alıştırma olanağı yaratılmasının önemi büyüktür. Bu dönemde kazanılan becerilerin doğru öğretilmesi çok önemlidir. Yanlış öğrenilmiş hareketin düzeltilmesi, hareketin ilk kez öğrenilmesinden daha zordur. Bu dönemde çocuk, övülmekten hoşlanır. Akranlarının alay etmesi, yaralanmaktan korkması, kaygı taşıması nedeniyle hareket becerilerini kazanırken korku duyar. Bu nedenle bu dönemde çocuğu, yapabileceği yönünde cesaretlendirmek gerekir. Çocukların hareket becerilerini kazanmalarında ortam, araç, zaman gereksinimi de önemli rol oynar. Bu dönemde çocuk yapacağı etkinlikler ne kadar çok ve bilinçli hazırlanmışsa, bir o kadar hareket becerisi kazanımı çoğalır. Sporla ilişkili döneme hazır biçimde başlaması açısından da alıştırma ortamı önemlidir. Bu dönemde hedef, temel hareketlerin olgun düzeyde başarılmasıdır.
2-3 YAŞ (Büyük Kas Yetenekleri)
* Çift ayak sıçrar.
* Geri geri yürür.
* Destekle merdiven iner.
* Durağan topa tekme atar.
* Destekle öne takla atar.
2-3 YAŞ (Küçük Kas Yetenekleri)
* İpe dört boncuk dizebilir.
* Kapı kolu açabilir.
* 5-6 küpten kule yapabilir.
* Kitabın sayfalarını tek tek çevirebilir.
* Kâğıdı ikiye katlar.

KAYNAK
* Psikomotor Gelişim – Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi Kitapçığı – T.C. Milli Eğitim Bakanlığı 

Sevgiler,

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

3 yorum:

  1. ayyyy kendimi okulda gibi hissettim :) üniversitede üstten almıştım bu dersi ilk sınavım 0,7 idi :/ sınıf ortalaması 20 idi :( kaldım tabi o sene ikinci sene ilk sınavım 60 olunca hoca çok gururlanmıştı bende tabi... Ayyy çok mu alakasız yazdım birden o zamana dönünce :/ emeğine sağlık tatlım :*

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. çok güldürdün beni sağolasın :) ozaman ben sana diyeyim sen annelikte bu sınavı cok rahat gececeksin alt yapın ciddi anlamda sağlam canım :)

      Sil
  2. yahu bende motor gelişim deyince Allah Allah dedim, hareket gelişimi desinler şuna illa yabancılar ne diyorsa kopya etmesinler di mi canım arkadaşım? Hareket gelişimi demek varken motor gelişimi..hayır aklıma direkt araba motoru geliyor:))))çocukları salacan çimenli, ağaçlı bir bahçeye bak gör nasıl hareket ediyorlar, ağaçlara tırmanıyorlar ala hareket gelişimi ama nerede beton yığınlarına hapsoldular :( normal doğada çocuk kendi hayal gücüyle bin türlü hareket bulur...
    resim çok güzel maşallah dedim kocaman:)

    YanıtlayınSil

Okuduysan ses ver ;)

Bumerang - Yazarkafe